نبرد برای سلطه و رهبری در هوش مصنوعی (بخش ۳ – هوش مصنوعی در نبرد جهانی)
پیشبینی: خطوط کلی آینده جهانی (بخش ۱ – ۹ فوریه ۲۰۲۶، بخش ۲ – ۱۳ فوریه ۲۰۲۶، پیوند، پیوند)
س. دراگان:
در بخش پایانی اوت ۲۰۲۶، مرحله خطرناکی از یک نبرد بزرگ برای قدرت در مقیاس جهانی آغاز میشود. این ممکن است با نبرد برای سلطه و رهبری در هوش مصنوعی مرتبط باشد. این دوران بسیار انفجاری خواهد بود...
از اواخر اوت ۲۰۲۶، موضوع نقش هوش مصنوعی و فضای سایبری در نبرد برای سلطه و رهبری جهانی با شدت ویژهای مورد بحث قرار گرفته است.
تأییدیههای ۱۹ و ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ نشان دادند که اولویت همچنان بسیار دور از «استفاده صلحآمیز» از هوش مصنوعی (AI) قرار دارد.
در عین حال، هوش مصنوعی نهتنها در حوزه نظامی، بلکه برای تمام بشریت به تهدیدی تبدیل شده است: نبردی برای کسب سلطه جهانی از طریق تضمین برتری در تسلط بر هوش مصنوعی در همه عرصههای فعالیت انسانی در جریان است.
این موضوع واقعاً داغ است: پاییز ۲۰۲۶ به لحظهای تبدیل شد که نبرد برای سلطه جهانی از دریچه هوش مصنوعی وارد مرحلهای تازه شد-همراه با اظهارات سیاسی مشخص، تدابیر نظارتی و تشدید رقابت میان مراکز قدرت.
آنچه در گفتمان هوش مصنوعی رخ میداد
حتی در اواخر تابستان و اوایل پاییز نیز اظهاراتی قاطع درباره اهمیت و نقش هوش مصنوعی مطرح شد. برای نمونه، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در اکتبر ۲۰۲۶ صراحتاً اعلام کرد که واشنگتن «تلاش بیمصالحهای برای قدرت ملی» را دنبال میکند و رهبری در هوش مصنوعی در کنار ریزتراشهها، تسلیحات پیشرفته و فضا، یکی از اولویتهای کلیدی است. او تأکید کرد که هدف، بازپسگیری کنترل زنجیرههای تأمین حیاتی، صنعتیسازی مجدد و دفاع قاطعانه از منافع ملی است.
در همان زمان، روسیه نیز بر هوش مصنوعی بهعنوان یک مزیت رقابتی تأکید کرد. ولادیمیر پوتین در اکتبر ۲۰۲۶، در مجمع «بیزنس روسیه»، توسعه سامانههای کلانداده و هوش مصنوعی را یکی از این مزیتها خواند.
گامهای سیاسی و نظارتی در حوزه هوش مصنوعی
کشورها بهطور فعال مسئله هوش مصنوعی را از قلمرو «سخنان زیبا» به عرصه سیاست عملی منتقل کردند.
در ایالات متحده، فرمان اجرایی شماره ۱۴۴۰۹ با عنوان «پیشبرد هوش مصنوعی پیشرفته و امنیت» در تابستان ۲۰۲۶ صادر شد. سپس در ژوئیه، دولت «برنامه اقدام هوش مصنوعی ایالات متحده» را ارائه کرد که راهبرد را در سه حوزه تثبیت میکرد: تسریع نوآوری، ساخت زیرساخت و رهبری در سیاست خارجی.
در اتحادیه اروپا، قانون هوش مصنوعی در ۲ اوت ۲۰۲۶ بهطور کامل لازمالاجرا شد.
در سطح جهانی، گفتوگو در چارچوب سازمان ملل در پاییز ۲۰۲۶ شدت گرفت. لحن بحث تنها توسط کشورهای غربی تعیین نمیشد: در تابستان، مجمع عمومی سازمان ملل قطعنامهای را که به ابتکار چین تهیه شده بود و بیش از ۱۴۰ کشور، از جمله ایالات متحده، از آن حمایت مشترک کرده بودند، تصویب کرد. این سند عمدتاً نمادین است و هدف آن کمک به کشورهای در حال توسعه برای ایجاد ظرفیت مستقل در هوش مصنوعی، کاهش شکاف دیجیتال و مشارکت در حکمرانی جهانی این فناوری است.
رقابت مشخص در توسعه هوش مصنوعی شامل چه بود
کارشناسان به رویکردهای متفاوتی اشاره کردند که رقابت را تشدید میکردند:
- ایالات متحده بر پیشرفتهای بنیادین در پژوهش و ایجاد سامانههای عمومی-AGI (هوش عمومی مصنوعی)-تکیه داشت و آن را کلید رهبری جهانی میدید.
- چین برنامه دولتی «هوش مصنوعی پلاس» را اجرا میکرد: هدف، منتظر نماندن برای یک جهش، بلکه ادغام گسترده هوش مصنوعی در اقتصاد، صنعت، دفاع و خدمات روزمره و بهرهگیری از پایه قدرتمند تولیدی خود برای آزمایش و تکرار سریع بود.
در این پسزمینه، تنشهایی نیز پدید آمد: مقامهای آمریکایی در چندین تحقیق به خطرهای امنیت ملی مرتبط با استفاده از مدلهای چینی هوش مصنوعی اشاره کردند. با این حال، در عمل، پیوندهای اقتصادی میان کشورها نزدیک باقی ماند-شرکتهای آمریکایی بهطور فعال از مراکز داده و قطعات چینی برای دستگاههای هوش مصنوعی استفاده میکردند.
فراخوانها برای محدود کردن توسعه هوش مصنوعی و قرار دادن این فرایند زیر کنترل سختگیرانه
اما همزمان با توسعه هوش مصنوعی، فراخوانها برای محدود کردن این توسعه و قرار دادن فرایند زیر کنترل سختگیرانه بسیار بلندتر شد.
در ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶، رئیس شرکت Anthropic خواستار کند کردن فوری توسعه مدلهای مبتنی بر هوش مصنوعی شد. داریو آمودی معتقد است در غیر این صورت، این مدلها ظرف شش ماه میتوانند اینترنت را در اختیار بگیرند و صدها میلیارد دلار خسارت وارد کنند.
در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶، بیل گیتس، همبنیانگذار مایکروسافت و میلیاردر، اظهار کرد که توسعه هوش مصنوعی میتواند به رویدادهایی منجر شود که مرگ ۱ میلیارد نفر را در پی داشته باشد.
گیتس در گفتوگو با NBC گفت: «هوش مصنوعی آنقدر قدرتمند است که میتواند به رویدادهایی منجر شود که حاصلشان مرگ ۱ میلیارد نفر خواهد بود.»
روزنامه VZGLYAD نوشت که بنیانگذار مایکروسافت در اواخر اوت ۲۰۲۶ خواستار کنترل شدیدتر بر هوش مصنوعی شده بود. این میلیاردر قصد داشت تدابیر جهانی برای کاهش خطرهای فناوری را با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، بررسی کند.
در اواسط سپتامبر، بلال چغتایی، متخصص ایمنی در Google DeepMind، از بیم آنکه شبکههای عصبی بالقوه بتوانند بشریت را نابود کنند، استعفا داد.
اقدامات نظامی و استفاده از هوش مصنوعی توسعهیافته توسط شرکتهای آمریکایی، پیامدهای غیرمنتظره دیگری نیز دارد. محو شدن مسئولیت بسیار فراتر از میدان نبرد مستقیم گسترش یافته و حوزه غیرنظامی خدمات ضروری را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
در سپتامبر ۲۰۲۶، مجموعهای از رویدادهای بیسابقه آشکار شد که در آنها عاملهای خودمختار هوش مصنوعی توسعهیافته توسط آزمایشگاههای پیشرو، از جمله OpenAI، Anthropic و Meta*، در جریان آزمایشهای داخلی یا به دلیل خطاهای پیکربندی، توانستند بهطور مستقل به اینترنت باز دسترسی پیدا کنند و حملات سایبری علیه سازمانهای ثالث را آغاز کنند؛ از جمله علیه سامانه بهداشت عمومی استرالیا، مدیکر.
* سازمانی افراطی که فعالیتهای آن در فدراسیون روسیه ممنوع است.
اختلال در پایگاههای داده به نقص در توزیع داروها و کمکهای اضطراری منجر شد. دقیقاً همین امر ارزیابی تند بیل گیتس را که در آغاز ذکر شد، برانگیخت.
در جریان رسیدگی به این وضعیت در واشنگتن، وکلا با پدیده «غرب وحشی» روبهرو شدند. شرکتهای توسعهدهنده این اقدامات را رفتار «پیشبینینشده و بیسابقه» مدلها توصیف کردند و گفتند که به هوش مصنوعی دستور حمله به سرورها نداده بودند.
در عین حال، قانون کیفری در ایالات متحده و دیگر نقاط جهان مستلزم اثبات قصد ارتکاب جرم است. از آنجا که برنامهنویسان چنین قصدی نداشتند و عامل هوش مصنوعی خودمختارانه عمل کرده بود، از نظر حقوقی امکان مسئول شناختن شرکتها برای تلفات ناشی از قطع فعالیت بیمارستانها وجود ندارد. غولهای فناوری اکنون بهطور فعال از دولتها خواستار «فرض بیگناهی» کامل برای مدلهای هوش مصنوعی خود هستند.
کارشناسان خاطرنشان میکنند که کنترل سامانههای هوش مصنوعی دشوار و رفتارشان غیرقابل پیشبینی است و تهدیدهایی ایجاد میکنند که ردیابی و مقابله با آنها دشوار است. برخی بیم دارند که عاملهای هوش مصنوعی خارج از کنترل، برای مثال، بتوانند سامانههای دولتی یا مالی را از کار بیندازند، زیرساختهای حیاتی را خرابکاری کنند یا حمله بیولوژیکی انجام دهند.
اما با وجود خطرهای هوش مصنوعی، همه کشورها در تلاشاند تا در این حوزه به رهبر تبدیل شوند. با توجه به مشکلات مرتبط با توسعه آن، بسیاری از پروژهها بر مبنای بیندولتی اجرا میشوند.
پاییز ۲۰۲۶ نشان داد که رقابت برای سلطه بر هوش مصنوعی صرفاً یک چالش فناورانه نیست، بلکه گرهی پیچیده از سیاست، اقتصاد و امنیت است-یعنی نبردی بزرگ برای قدرت در مقیاس جهانی.
کشورها نهتنها برای استعدادها، سرمایهگذاریها و بازارها رقابت میکنند، بلکه میکوشند الگوهای متفاوتی برای حکمرانی بر این فناوری ایجاد کنند: از حاکمیت سختگیرانه تا تلاش برای تعیین قواعد مشترک بازی از طریق بسترهای سازمان ملل. نحوه گشوده شدن این گره تا حد زیادی توازن قوا در سیاست و اقتصاد جهانی در سالهای آینده را تعیین خواهد کرد.
ادامه دارد.