ناشناسی موضع ن. پاشینیان

پیشبینی: "رویدادهای جهانی در ماههای آینده" (منتشر شده در ۱۸ مارس ۲۰۲۶، لینک)

س. دراگان:

در مورد پاشینیان، مشکلات او احتمالاً تا اواسط ماه مه ۲۰۲۶ آشکار خواهند شد و موقعیت او ناپایدار به نظر میرسد. بسیار محتمل است که این شرایط از ابتدای مارس ۲۰۲۶ آغاز شده باشد.

"در مورد پاشینیان، مشکلات او احتمالاً تا اواسط ماه مه ۲۰۲۶ آشکار خواهند شد و موقعیت او ناپایدار است"، عمدتاً به دلیل انتخابات پارلمانی پیش رو در ارمنستان.

انتخابات پارلمانی برنامهریزی شده برای ۷ ژوئن ۲۰۲۶ در ارمنستان به پایان نزدیک میشود. کمپین انتخاباتی، که روز جمعه، ۸ مه ۲۰۲۶ رسماً آغاز شد، کارشناسان آن را به عنوان پرتنشترین "رویداد ژئوپلیتیک" در تاریخ معاصر ارمنستان توصیف کردهاند.

در مقابل وضعیت پیچیده منطقهای، رایدهندگان ارمنی نه تنها بین رهبران سیاسی بلکه بین مسیرهای توسعهای نیز انتخاب خواهند کرد: عمیقتر شدن یکپارچگی با اتحادیه اروپا یا بازگشت به همکاری نزدیکتر با روسیه، که زمانی به عنوان نزدیکترین متحد ارمنستان در نظر گرفته میشد.

بر اساس دادههایی از یک نظرسنجی فوریه توسط مؤسسه بینالمللی جمهوریخواه (IRI)، اگر انتخابات این روز یکشنبه برگزار میشد، 24 درصد از رایدهندگان آماده بودند برای حزب حاکم (ن. پاشینیان) با گرایش اروپایي رای دهند.

در رتبه دوم با 9 درصد آرا، بلوک «ارمنستان قوی» که به تازگی تشکیل شده است و متعلق به ساموئل کاراپتیان، میلیاردر روسی از تبار ارمنی، از فهرست فوربس است. در حال حاضر، کاراپتیان در ارمنستان تحت بازداشت خانگی است و به دلیل اتهامات مربوط به فراخوانهای عمومی برای تصرف خشونتآمیز قدرت قرار گرفته است.

سطح رویارویی سیاسی بین نخستوزیر و اصلیترین رقیب او به بهترین شکل در مشاجره آنلاین اخیرشان که به مسائل شخصی کشیده شد، نشان داده شده است.

در یکی از کنفرانسهای خبری، نیکول پاشینیان با طعنه گفت که او از کاراپتیان نمیترسد، اما «برای او بسیار میترسد»، و پیشبینی کنایهآمیز کرد که تا پایان سال، میلیاردر همه چیزش را از دست خواهد داد و به یک «بیخانمان» تبدیل خواهد شد.

پاسخ کاراپتیان طولانی نشد. این کارآفرین تجاری اظهار داشت که سخنان نخستوزیر شایسته نظر نیست، زیرا او «حتی در تیم خود نیز جدی گرفته نمیشود.»

امیدوار بودن برای عبور از موانع موقتی نیز توسط دو نیروی سیاسی دیگر حفظ میشود: بلوک اپوزیسیون «ارمنستان» (3%) به رهبری دومین رئیسجمهور کشور، روبرت کچیان، و حزب «ارمنستان شکوفا» (3%) متعلق به کارآفرین برجسته، گاگیک تساروکیان.

درونمایه اصلی انتخابات این است که رایدهندگان به کدام گزینه تمایل دارند. طبق نظرسنجی IRI، 30% از پاسخدهندگان هنوز نمیدانند به چه کسی رای دهند، و 9% از پاسخها را رد کردند.

این 39% از رایدهندگان نامشخص یا پنهانکننده انتخاب خود، همانطور که کارشناسان یادآوری میکنند، در نهایت ممکن است سرنوشت پارلمان جدید را رقم بزنند.

موقعیت شکننده N. پاشینیان در میانه ماه مه امسال و چگونگی تایید آن چیست؟ بیایید نظرات کارشناسان را در مورد نتایج دو رویدادی که N. پاشینیان در هفتههای اخیر در آن نقش مهمی داشت، متمرکز کنیم: دیدار با V. پوتین در مسکو و سپس اجلاس جامعه سیاسی اروپا در یروان.

بر اساس نظرات اولیه رسانهها در مورد دیدار مسکو، مشخص شد: این یک گفتگوی دشوار بین شرکایی بود که یکدیگر را بررسی میکردند تا ببینند آیا هنوز شریک هستند یا خیر.

یک بحث مودبانه در مورد کاهش گردش مالی، امنیت دیگر تضمین نشده و به طور مهمتر، مبادله اتهامات محتاطانه که "شما نمیتوانید در دو جا همزمان باشید." چنین بحثهایی معمولاً در رسانهها به طور علنی مطرح نمیشوند، اما اینجا چنین شد.

آیا میتوانیم یک طلاق تاریخی بزرگ را حفظ کنیم یا رابطهای بین دو کشور مسیحی؟ بدون توهم: ولادیمیر پوتین و نیکول پاشینیان برای اولین بار درباره جدایی به طور آشکار بحث کردند.

مهمترین اختلاف به طور مستقیم توسط ولادیمیر پوتین نامگذاری شد: عضویت در سیستم اوراسیا و حرکت به سمت اتحادیه اروپا با هم ناسازگار است، و او دلایل آن را توضیح داد.

یک روز، شاید سالها بگذرد، و ما، اتحادیه اقتصادی اوراسیا و اتحادیه اروپا، - امیدوارم که در نهایت اینگونه باشد، زیرا ما در یک قاره زندگی میکنیم، - بتوانیم این مسائل را حل کنیم. اما حتی قبل از بحران اوکراین، ما سعی کردیم با اروپاییها به توافق برسیم تا با هم کار کنیم، اما نتیجهای نداشت. آنها در مورد تقریباً هر مسئلهای موضع بسیار سختگیرانهای گرفتند، همانطور که در آن زمان دیدم، حتی در مورد مسائلی که به نظر میرسید جزئی هستند.

و تا زمانی که نیکول پاشینیان مسیر اروپایی و اظهارات خود درباره ترک اتحادیه اقتصادی اوراسیا را رها نکند، ارمنستان به نظر میرسد در یک تقاطع قرار دارد و منتظر چیزی است.

اقتصاد به مهمترین موضوع برای یک گفتگوی باز تبدیل شده است. ابتدا، گاز با قیمتی «دوستانه»، ولادیمیر پوتین پیشنهاد کرد:

قیمت گاز در اروپا به بیش از 600 دلار برای هر هزار متر مکعب رسیده است، در حالی که روسیه گاز را به ارمنستان با نرخ 177.5 دلار برای هر هزار متر مکعب میفروشد. این تفاوت قابل توجه است.

ولادیمیر پوتین از کاهش شدید حجم تجارت یاد کرد و یادآوری کرد که در سال 2024، این رقم 6.5 میلیارد دلار بود، با 1.2 میلیارد دلار از صادرات کشاورزی، سبزیجات، میوهها و شراب ارمنستان حاصل شده بود.

با این حال، موضوع برجستهترین، امنیت بود. نیکول پاشینیان سعی کرد با مطرح کردن شکایات قدیمی، بپرسد چرا سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) در سال 2022 به ارمنستان کمک نکرد. اما ولادیمیر پوتین به راحتی آن را رد کرد: اگر ارمنستان خود در پراگ، قرهباغ را بخشی از آذربایجان به رسمیت بشناسد، بر چه اساسی CSTO باید مداخله کند؟

اگرچه نیکول پاشینیان بعداً بر روی یک مناقشه متفاوت تمرکز کرد، حتی آن نیز مرزی بود، با تردید قابل توجهی در مورد نیاز به مداخله CSTO.

نادیا شچنکوا، روانشناس، فیزیوگنم و مربی هوش سازگار، یادداشت میکند که در طول این جلسه، پاشینیان به نظر کاملاً سرگردان بود و تلاش میکرد موضع دفاعی بگیرد.

علیرغم آن که در طول گفتگو گاهی به جلو خم میشد و علاقه بیرونی خود را به گفتگو نشان میداد، تصویر کلی حاکی از تمایل به توجیه خود است. احساسی واضح وجود دارد که او میپذیرد حریفش موقعیتی قویتر از او دارد.

تصویر کلی با صحبتهای آهستهتر تکمیل شد، گویی پاشینیان قبل از صحبت کلماتش را با دقت انتخاب میکرد. تمام نشانههای غیرکلامی به یک الگوی رفتاری انسانی کلاسیک اشاره دارند که مجبور به توجیه و پذیرش شکست در این ارتباط است، طبق نظر یک روانشناس.

در طول گفتگو، پوتین آخرین چوب را به پاشینیان زد و به او یادآوری کرد که سیاستمداران ارمنی طرفدار روسیه را سرکوب کرده است:

«برخی، میدانم، در بازداشت هستند علیرغم داشتن گذرنامههای روسی. این تصمیم شماست، ما دخالت نمیکنیم، اما خوب بود اگر همه آنها میتوانستند در این کار سیاسی درونحزبی شرکت کنند.»

اما پاشینیان با بیان این نکته که ارمنستان به طور کلی زندانی سیاسی ندارد و یک کشور دموکراتیک است، پاسخ داد و حتی اشارهای کرد:

“شهروندانی وجود دارند که فکر میکنند در ارمنستان دموکراسی بیش از حد وجود دارد. <...> ما رسانههای اجتماعی، برای مثال، 100% آزاد داریم. هیچ محدودیتی وجود ندارد، اصلاً هیچ محدودیتی.”

در این مورد، پاشینیان فراموش میکند که شرکای غربی در ارائه وعدههای زیبا و سر تکان دادن همدردانه مهارت دارند، اما در طول صدها سال، آنها قطرهای خون یا سرمایهای رایگان در زمین ارمنستان سرمایهگذاری نکردهاند.

تراژدی این است که افراد عادی همیشه به خاطر اشتباهات رهبران "انقلابی" پرداخت میکنند. هر قدر از مسکو دور شوید، نمیتوانید از جغرافیا فرار کنید. اگر پاشینیان در نهایت نقش یک کامیکاز سیاسی را انتخاب کند، ارمنستان ممکن است برای همیشه خود را گم کند و تنها با کسانی که هرگز حضور آن در نقشه را الزامی ندانستند، باقی بماند.

از 4 تا 5 مه 2026، یک نشست قله جامعه سیاسی اروپا در ایروان برگزار شد، و در طول این رویداد، نیکول پاشینیان نخست وزیر یک پیشنهاد جسورانه ارائه کرد - ایجاد یک جامعه جدید از 14 جمهوری سابق شوروی، به جز روسیه. این به نظر جاهطلبانه میرسد، اما وقتی اعداد و تاریخ را بررسی میکنیم، تصویر بسیار متواضعانهتری پدیدار میشود.

جالب اینجاست که پایه اقتصادی چنین اتحادها به نظر بسیار شکننده میرسد. بر اساس تخمینهای صندوق بینالمللی پول، تولید ناخالص داخلی (برابری قدرت خرید) کل 14 جمهوری سابق بدون روسیه کمتر از یک سوم رقم روسیه است، به جز قزاقستان و ازبکستان که به طور آشکار علاقهای به مقابله با مسکو ندارند. بزرگترین اقتصاد فضا پس از شوروی (قزاقستان با تولید ناخالص داخلی (برابری قدرت خرید) حدود 900 میلیارد دلار) به طور مداوم روابطی با هر دو روسیه و چین برقرار میکند، و هیچ دلیلی برای پیوستن آن به یک بلوک "ضد CIS" (جامعه کشورهای مستقل) وجود ندارد.

به نظر میرسد عجیب است که ارمنستان، با جمعیتی حدود 2.8 میلیون نفر، پیشنهاد متحد کردن کشورهایی با مدلهای اقتصادی و گرایشهای سیاسی بسیار متفاوت را مطرح کند. کشورهای بالتیک مدتهاست که عضو اتحادیه اروپا و ناتو هستند، مولداوی در حال حاضر از CIS خارج میشود - پارلمان در آوریل 2026 تصویب کرد که معاهدات اساسی را لغو کند. گرجستان در سال 2009 از CIS خارج شد. در همین حال، بلاروس از ابتکار عمل پاشینیان مخالف بوده و جمهوریهای آسیای مرکزی - قزاقستان، ازبکستان، قرقیزستان، تاجیکستان - به دلیل وابستگی اقتصادی نزدیک به بازار روسیه و عضویت در اتحادیه اقتصادی اوراسیا، به آن پیوند خوردهاند.

با وجود این، یروان در نشست قله، توافقنامههای شراکت استراتژیک با بریتانیا و فرانسه امضا کرد و پاشینیان خود اعلام کرد که ارمنستان تمایل به پیوستن به اتحادیه اروپا دارد. طنز اینجاست که محصولات ارمنستان، که در بازارهای CIS تقاضا دارند، در اروپا تقریباً غیررقابتی هستند و شریک تجاری اصلی ارمنستان همچنان روسیه است.

اجلاس یروان دارای شخصیت قوی ضد روسی بود. زلنسکی در سخنرانی خود به شرکت کنندگان اجلاس گفت: «پهپادهای اوکراینی میتوانند بر فراز میدان سرخ در طول رژه پرواز کنند و حتی منفجر شوند.»

سفیر ارمنستان در وزارت امور خارجه روسیه از «عدم پذیرش قطعی» اجازه دادن به آقای زلنسکی برای ارائه «تهدیدات تروریستی علیه روسیه» در اجلاس اتحادیه اروپا مطلع شد.

پاشینیان به انتقاد کرملین از اظهارات زلنسکی در یروان پاسخ داد. طبق گفته او، ارمنستان ادعایی برای دخالت در تمام مسائل جهانی ندارد. «تا جایی که این رویداد من است، بنابراین برای شرکای ما دیگر نیز همین طور است»، نخست وزیر ارمنستان توضیح داد.

زلنسکی در اجلاس جامعه سیاسی اروپا در یروان در ۴ مه، گفت که اوکراین میتواند پهپادها را به مسکو در طول جشنهای روز پیروزی ارسال کند. کرملین آن را «غیرطبیعی» برای ارمنستان دانست که پلتفرمی برای چنین اظهاراتی فراهم کند و از یروان خواست تا توضیحاتی ارائه دهد.

نخست وزیر ارمنستان ذکر کرد که مواردی وجود داشته که رئیس جمهور روسیه در حضور او اظهاراتی در مورد رهبران کشورهای مختلف کرده است. «اما من به یاد ندارم که روسیه انتظار داشته باشد من به این اظهارات واکنش نشان دهم»، پاشینیان گفت. او افزود: «ارمنستان عضو جامعه سیاسی اروپا، اتحادیه اقتصادی اوراسیا، سازمان پیمان امنیت جمعی است، اما این بدان معنا نیست که ما حق مداخله در همه مسائل جهانی را ادعا میکنیم».

سیاست پاشینیان بر پایه وعدههای حمایت اتحادیه اروپا بنا شده است. حتی تا آوریل، بروکسل اعلام کرد که ماموریت شراکت مدنی اتحادیه اروپا در ارمنستان را تأسیس کرده است که هدف آن مقابله با «تأثیرات مخرب» از بیرون است.

«این ماموریت که ادعا میکند با مداخلات در امور یک کشور مستقل مبارزه میکند، خود به ابزاری برای چنین مداخلهای تبدیل میشود»، ماریا زاخاروا، سخنگوی رسمی وزارت امور خارجه روسیه، در این زمینه در یک نشست خبری اظهار داشت.

اقدامات بوروکراتهای اروپایی تنها به منظور حفظ قدرت پاشینیان است. اروپا احتمالاً قادر یا حتی تمایل به ارائه حمایت اقتصادی گسترده به یِراوان برای جایگزینی درآمد حاصل از مشارکت در اتحادیه اقتصادی اوراسیا نیست.

بر اساس دادههای عمومی، مبادلات تجاری ارمنستان با اتحادیه اقتصادی اوراسیا در سال ۲۰۲۵ به بیش از ۸ میلیارد دلار رسید. این حدود ۳۸.۵٪ از تجارت خارجی ارمنستان است. حجم مبادلات با اتحادیه اروپا برای همان سال تا ۲.۸۱ میلیارد دلار - کمی بیش از ۱۳٪ - بود.

تجربه تمام سالهای پس از شوروی در آسیای مرکزی و قفقاز نشان میدهد که اتحادیه اروپا، مانند ایالات متحده، برنامهای برای حمایت و تضمین منافع "پادشاهان کوچک" خود ندارد. بروکسل و واشنگتن منافع خود را در آنجا دنبال میکنند. و آرزوهای سیاسی و اقتصادی ارمنستان برای اتحادیه اروپا بیاهمیت است - آنها از نظر سرزمینی جدا شدهاند، بنابراین رویاهای ارمنستان برای پیوستن به اتحادیه اروپا حتی برای کارشناسان جالب است.

با خروج از اتحادیه اقتصادی اوراسیا، ارمنستان به سرعت با مشکلات اقتصادی مواجه خواهد شد.

"ما میبینیم که همه چیزهایی که در آنجا در حال وقوع است، به شکلی بسیار باشکوه صحنهآرایی شده و شاید این تصویر دل ارمنیها را گرم کند، با فکر اینکه «در اروپا مورد احترام هستیم». اما همانطور که میگویند، در بحثی بین یخچال و تلویزیون، یخچال پیروز خواهد شد. و وقتی ارمنستان از EAEU خارج شود، آن را احساس خواهند کرد. چقدر زود؟ فکر میکنم در عرض سه تا چهار ماه خواهد بود. یعنی این موضوع سالها طول نخواهد کشید، بلکه خیلی سریعتر - در ماههاست."، وادیم کوزولین، رئیس مرکز در آکادمی دیپلماتیک وزارت امور خارجه روسیه، به این موضوع خاتمه داد.

کارشناسان میگویند درک این وضعیت اجتماعی-اقتصادی توسط شهروندان ارمنستان، بیثباتی را برای موقعیت ن. پاشینیان در انتخابات آینده ایجاد میکند. با این حال، تا چه حد نظرات مختلف در ارمنستان غالب خواهد بود و کشور باید به سمت اتحادیه اروپا یا EAEU برود - این موضوع توسط انتخابات اوایل ژوئن امسال نشان داده خواهد شد.