Cuộc đấu tranh giành vị thế thống trị và dẫn đầu trong AI (Phần 2 – AI trong xung đột ở Ukraine)

Dự báo: “Những phác thảo về tương lai toàn cầu” (phần 1 – ngày 9 tháng 2 năm 2026, phần 2 – ngày 13 tháng 2 năm 2026).

S. Dragan:

Vào cuối tháng 8 năm 2026, một giai đoạn nguy hiểm của cuộc đấu tranh lớn giành quyền lực trên quy mô toàn cầu bắt đầu. Điều này có thể liên quan đến cuộc đấu tranh giành vị thế thống trị và dẫn đầu trong AI. Đây sẽ là những thời điểm vô cùng bùng nổ…

Như một sự xác nhận cho phần 1, đề ngày 19 tháng 10 năm 2026, vai trò ngày càng tăng của trí tuệ nhân tạo (AI) trong chiến tranh vũ trang trong cuộc xung đột Ukraine đã được ghi nhận.

Nhưng nền tảng kỹ thuật của AI rất quan trọng đối với việc ứng dụng nó, thiếu nền tảng này AI sẽ ngừng hoạt động. Và vào cuối tháng 8 năm 2026, một giai đoạn nguy hiểm của cuộc đấu tranh lớn giành vị thế thống trị và dẫn đầu trong AI đã bắt đầu thông qua việc phá hủy cơ sở kỹ thuật của AI — tức là bằng cách làm suy yếu đối phương.

Lần đầu tiên, thực tiễn này — cụ thể là các cuộc tấn công có chọn lọc vào các trung tâm dữ liệu — bắt đầu ở khu vực Vịnh Ba Tư vào mùa xuân năm 2026 do lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran thực hiện.

Kinh nghiệm này, như một nỗ lực nhằm giành lấy “vị thế dẫn đầu trong AI,” đã trở nên có ý nghĩa trong cuộc xung đột Ukraine vào đầu mùa thu năm 2026.

Ngày 11 tháng 9 năm 2026, một trung tâm dữ liệu thuộc “Bi-Mobile” ở Kyiv đã xuất hiện trong báo cáo của Bộ Quốc phòng Nga bên cạnh các mục tiêu thông thường — trung tâm hậu cần, kho bãi và cơ sở công nghiệp. Sáu ngày sau, Bộ Quốc phòng báo cáo về một cuộc tấn công vào “Trung tâm Dữ liệu De Novo.” Ngày 23 tháng 9, NewTelco và United DC trở thành mục tiêu, và ngày hôm sau là các trung tâm viễn thông “Kyivstar” và “Parkovyi.” Vào ngày 26 và 27 tháng 9, máy bay không người lái đã tấn công văn phòng kỹ thuật của Vodafone. Ngày 30 tháng 9, một trung tâm thương mại ở Odesa bị tấn công, nơi theo một số báo cáo cũng có một trung tâm dữ liệu lớn.

Các trung tâm dữ liệu của Ukraine là những cơ sở lưỡng dụng. Sự phân chia hạ tầng kỹ thuật số thành “dân sự” và “quân sự” hiện nay phần lớn chỉ mang tính tương đối. Bộ Quốc phòng Nga quy cho các mục tiêu bị tấn công cùng một chức năng — lưu trữ, xử lý và truyền dữ liệu, bao gồm dữ liệu tình báo, cũng như vận hành thiết bị mạng phục vụ lợi ích của Lực lượng Vũ trang Ukraine.

Các cuộc tấn công vào các trung tâm dữ liệu của Ukraine cho thấy logic đặc trưng của một giai đoạn mới trong chiến tranh hạ tầng. Cho đến gần đây, chiến dịch của Nga chống lại hạ tầng Ukraine có thể được mô tả là việc tước đoạt có hệ thống các nguồn lực vật chất cần thiết để đối phương tiến hành hoạt động quân sự: điện, nhiên liệu, giao thông vận tải, sản phẩm công nghiệp, v.v.

Sự xuất hiện của các trung tâm dữ liệu trong số những mục tiêu thường xuyên được nêu tên cho thấy sự chuyển sang cấp độ tiếp theo, tinh vi hơn. Trong lý thuyết quân sự hiện đại, điều này được mô tả là “chiến tranh phá hủy hệ thống” — các hệ thống được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo.

Lực lượng vũ trang công nghệ cao tạo thành một mạng lưới phức tạp gồm các phương tiện tình báo, hệ thống liên lạc, năng lực tính toán và năng lực tấn công. Một hệ thống như vậy có thể bị mất cân bằng không hẳn bởi việc phá hủy có hệ thống từng đơn vị chiến đấu riêng lẻ, mà bởi việc nhắm vào các nút then chốt nơi dòng thông tin đi qua và mệnh lệnh được thực thi. Và AI hiện đóng vai trò quan trọng trong hệ thống này.

Trong khi đó, Lực lượng Vũ trang Ukraine, bằng cách tấn công các trung tâm dữ liệu và trung tâm xử lý dữ liệu, đang hạn chế năng lực AI và qua đó cố gắng tạo ra những vấn đề nghiêm trọng cho người dân thường.

Ngày 8 tháng 10 năm 2026, một UAV của Ukraine đã tấn công trung tâm dữ liệu Yandex tại thành phố Sasovo, tỉnh Ryazan. Hoạt động của trung tâm bị đình chỉ và đã có báo cáo về gián đoạn đối với một số dịch vụ của công ty. Ủy ban Điều tra Nga đang điều tra vụ tấn công trung tâm này như một hành vi khủng bố.

Ngày 10 tháng 10 năm 2026, các UAV của Lực lượng Vũ trang Ukraine đã tấn công một trung tâm dữ liệu Yandex ở Vladimir. Hoạt động của cơ sở bị dừng lại. Người dùng các ứng dụng của công ty tại Nga, Kazakhstan và Kyrgyzstan phàn nàn về sự gián đoạn. Sau đó, các vấn đề với dịch vụ của công ty lan sang các dự án đối tác — Dodo, Vkusno i Tochka và một số công ty khác đã báo cáo về sự gián đoạn. Yandex đang tái cấu hình các dịch vụ của mình, và các chuyên gia lưu ý rằng việc khôi phục hoàn toàn hạ tầng có thể rất tốn kém.

Cần lưu ý rằng vụ tấn công vào trung tâm dữ liệu Yandex đã là vụ thứ ba. Eldar Murtazin, nhà phân tích trưởng tại Mobile Research Group, lưu ý rằng việc khôi phục hạ tầng bị hư hại sẽ rất tốn kém đối với công ty. “Vụ tấn công đầu tiên đánh trúng một trung tâm dữ liệu có một siêu máy tính — một trong số nhiều siêu máy tính. Ở đó có rất ít dịch vụ dành cho người dùng. Vụ thứ hai đã gây ảnh hưởng rõ rệt đến người bình thường. Vụ thứ ba cho thấy họ gặp vấn đề với việc sao lưu dữ liệu. Khôi phục tất cả những điều này sẽ không dễ. Ngay cả trước khi giá card đồ họa tăng, tình trạng thiếu hụt bộ nhớ và các lệnh trừng phạt, siêu máy tính đầu tiên của Yandex có giá khoảng 15–20 triệu USD. Hiện nay, tính đến mọi yếu tố, con số này là 35–40 triệu USD và cần 1,5–2 năm làm việc,” Murtazin giải thích.

Truyền thông châu Âu đã không bỏ lỡ cơ hội sử dụng các cuộc tấn công của Lực lượng Vũ trang Ukraine vào Yandex trong cuộc chiến thông tin và tuyên truyền để tạo ra tin giả về “sự sụt giảm hoạt động của bot troll.”

Nhà phân tích quân sự Ba Lan Jarosław Wolski viết trên mạng xã hội rằng sau các cuộc tấn công của Lực lượng Vũ trang Ukraine vào các trung tâm dữ liệu Yandex, hoạt động của các bot troll thân Nga trên mạng xã hội đã giảm: có ít tài khoản “Ba Lan” nhắm vào người Ukraine hơn và ít tài khoản “Ukraine” “quấy rối” người Ba Lan hơn. Ngoài ra, ông cho biết, mạng xã hội ghi nhận sự sụt giảm mạnh ủng hộ dành cho đảng Sự lựa chọn thay thế cho nước Đức (AfD), cũng như phong trào Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA) gắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Thông tin này sau đó lan truyền trên mạng xã hội và truyền thông, và Zelenskyy cũng bình luận về vấn đề này. Trong bài phát biểu tại lễ khai mạc Diễn đàn An ninh Warsaw, ông nói rằng sau các cuộc tấn công vào các trung tâm dữ liệu Yandex, “đột nhiên việc hít thở trở nên dễ dàng hơn trên nhiều nền tảng mạng xã hội” vì có ít bot hơn. “Và rõ ràng những bot này đến từ đâu nếu chúng biến mất khi Yandex ngừng hoạt động,” ông nói.

Sau đó, thông tin này về mối liên hệ giữa các cuộc tấn công vào Yandex và những thay đổi trong hoạt động của bot troll thân Nga đã được xác định là tin giả, và chính Tomasz Zdechovsky thừa nhận rằng ông không biết chính xác ai đã lập biểu đồ mà ông công bố.

Cổng thông tin web phổ biến của Ba Lan và công ty an ninh thông tin Niebezpiecznik.pl lưu ý rằng biểu đồ trông kỳ lạ: vào ngày 11 tháng 10, nó hiển thị dữ liệu cho ngày 15 tháng 10. Các chuyên gia cho rằng nó đã được tạo bởi AI.

Đồng thời, các nhà phân tích tại viện nghiên cứu nhà nước và nhà vận hành dữ liệu Ba Lan NASK tuyên bố rằng họ không thấy mối liên hệ nào giữa các cuộc tấn công được đề cập và việc giảm hoạt động của các tài khoản lan truyền thông tin sai lệch.

Sau khi công bố dữ liệu không chính xác, cổng trực tuyến tài chính và kinh tế phổ biến của Ba Lan Wyborcza.biz đã xin lỗi độc giả vì thông tin sai lệch. Ban biên tập tuyên bố: “Ban đầu, chúng tôi đã trích dẫn chuyên gia quân sự Jarosław Wolski trong bài viết. Tuy nhiên, ông đã rút lại phát biểu của mình về sự suy giảm thông tin sai lệch của Nga. Thay mặt ban biên tập Wyborcza.biz, chúng tôi xin lỗi độc giả vì đã gây hiểu lầm cho họ.”

Sự phát triển của nền tảng kỹ thuật và năng lượng nhằm thúc đẩy trí tuệ nhân tạo hiệu quả hơn khi các nỗ lực được kết hợp ở cấp độ quốc tế.

Tại diễn đàn Tuần lễ Năng lượng Nga (REW-2026), Kirill Dmitriev — đại diện đặc biệt của Tổng thống Liên bang Nga về hợp tác đầu tư và kinh tế kiêm người đứng đầu Quỹ Đầu tư Trực tiếp Nga (RDIF) — tuyên bố: “Nga và Hoa Kỳ đang thực hiện các dự án chung trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu, đồng thời cũng xem xét khả năng sử dụng công suất của các nhà máy điện hạt nhân Nga.”

Các bên vẫn chưa công bố các dự án xây dựng cụ thể, nhưng họ đã đặt nền móng cho sự hợp tác trong tương lai: các nhà máy điện hạt nhân có thể trở thành nguồn năng lượng đáng tin cậy cho các trung tâm dữ liệu lớn và do đó cho sự phát triển hơn nữa của trí tuệ nhân tạo.

Đây là biểu hiện sinh động của sự tương tác Nga-Mỹ trong “cuộc đấu tranh giành vị thế thống trị và dẫn đầu trong AI”: những kế hoạch lớn đang được lập ra để xây dựng các trung tâm dữ liệu chung gần các nhà máy điện hạt nhân nhằm thiết lập một trật tự thế giới mới.

Tiếp tục chủ đề — trong phần 3.